หน้าแรก › บทความ › สแตนเลส เลือกอย่างไร

เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้ง สแตนเลส
เลือกท่อ 2.5 หรือ 4 นิ้ว และตรวจรับอย่างไร

สำหรับเจ้าหน้าที่พัสดุและผู้เขียน TOR ของหน่วยงาน · อัปเดต 2569

เมื่อหน่วยงานตัดสินใจแล้วว่าจะใช้สแตนเลส คำถามถัดมาคือ “แล้วสแตนเลสแบบไหน” เพราะคำว่าสแตนเลสอย่างเดียวยังกว้างเกินกว่าจะเขียนลง TOR ได้ หน้านี้สรุปสองเรื่องที่ตัดสินผลงานจริง คือ ขนาดท่อโครงสร้าง กับ ชิ้นส่วนที่ไม่ใช่ท่อ ซึ่งเป็นจุดที่งานสแตนเลสส่วนใหญ่เสียตรงนั้น

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะเลือกสแตนเลสหรือเหล็กพ่นสี ให้อ่าน เปรียบเทียบสแตนเลส 304 กับเหล็กพ่นสี ก่อน หน้านี้เขียนสำหรับคนที่เลือกสแตนเลสแล้ว

เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้งสแตนเลส SUS 304 ติดตั้งที่ อบต.ลาโละ จังหวัดนราธิวาส
งานสแตนเลสที่ อบต.ลาโละ จ.นราธิวาส — ดูผลงานชุดนี้

สแตนเลสคุ้มกับพื้นที่แบบไหน

สแตนเลสราคาสูงกว่าเหล็กพ่นสี จึงควรใช้กับพื้นที่ที่ความต่างเห็นผลจริงภายในไม่กี่ปี ไม่ใช่ทุกพื้นที่

ลักษณะพื้นที่สแตนเลสคุ้มหรือไม่เหตุผล
ริมทะเล ปากแม่น้ำ พื้นที่มีไอเค็มคุ้มมากไอเค็มกัดฟิล์มสีของเหล็กพ่นสีเร็วกว่าปกติหลายเท่า จุดที่สีถลอกจะลามเป็นสนิมภายในปีแรก
ริมเขื่อน อ่างเก็บน้ำ พื้นที่ชื้นตลอดปีคุ้มความชื้นสูงและน้ำค้างเกาะนาน ทำให้ผิวเหล็กแห้งไม่ทันระหว่างวัน
ภาคใต้ ฝนตกเกินครึ่งปีคุ้มรอบการทาสีซ้ำถี่กว่าภาคอื่น ค่าแรงทาสีสะสมแซงส่วนต่างราคาได้ในไม่กี่ปี
โรงพยาบาล มหาวิทยาลัย สวนสาธารณะกลางเมืองคุ้มผู้ใช้หนาแน่นและมีข้อกำหนดเรื่องภาพลักษณ์ ไม่อยากให้เห็นสนิมหรือสีลอก
ลานในร่ม มีหลังคาคลุมเต็มพื้นที่ไม่จำเป็นไม่โดนฝนโดยตรง เหล็กพ่นสีอยู่ได้นานอยู่แล้ว เอางบไปเพิ่มจำนวนสถานีคุ้มกว่า

ท่อ 2.5 นิ้ว กับ 4 นิ้ว เลือกจากอะไร

ทั้งสองหมวดของเราใช้สแตนเลส SUS 304 เหมือนกัน ต่างกันที่ขนาดท่อโครงสร้างหลัก ซึ่งส่งผลตรงกับความมั่นคงเวลามีคนใช้จริง ไม่ใช่แค่เรื่องความสวย

หัวข้อรุ่น FTSรุ่น SL
วัสดุโครงสร้างสแตนเลส SUS 304สแตนเลส SUS 304
ขนาดท่อหลัก2.5 นิ้ว4 นิ้ว
จำนวนแบบให้เลือก66 แบบ42 แบบ
ความรู้สึกขณะใช้งานมั่นคง เหมาะกับผู้ใช้ทั่วไปแทบไม่สั่นแม้ผู้ใช้ตัวใหญ่หรือออกแรงเร็ว
เหมาะกับลานชุมชน อบต. เทศบาลตำบล โรงเรียนสวนสาธารณะกลางเมือง ลานกีฬาสถาบัน โรงพยาบาลศูนย์
พื้นที่ต่อสถานีใช้พื้นที่น้อยกว่าเล็กน้อยฐานกว้างกว่า ต้องเผื่อระยะเว้นเพิ่ม

ถ้าตัดสินใจไม่ได้ ให้ดูที่ จำนวนผู้ใช้ต่อวัน เป็นหลัก ลานที่มีคนใช้สลับกันทั้งวันตั้งแต่เช้าถึงค่ำ โครงท่อใหญ่จะคุ้มกว่าเพราะจุดหมุนและรอยเชื่อมรับแรงสะสมน้อยลง ส่วนลานชุมชนที่คนใช้เป็นช่วงเช้าและเย็น ท่อ 2.5 นิ้วเพียงพอและเอางบส่วนต่างไปเพิ่มจำนวนสถานีได้

ดูรายละเอียดรายรุ่นได้ที่ หมวด FTS สแตนเลส 66 แบบ และ หมวด SL สแตนเลส 42 แบบ

6 จุดที่ต้องตรวจก่อนเซ็นรับงานสแตนเลส

งานสแตนเลสที่เกิดปัญหา ส่วนใหญ่ไม่ได้ผิดที่ท่อ แต่ผิดที่ชิ้นส่วนรอบๆ ท่อ หกข้อนี้ตรวจได้ด้วยตาเปล่าในวันตรวจรับ

จุดตรวจดูอะไรถ้าไม่ผ่านจะเกิดอะไร
1. น็อตและสลักยึดต้องเป็นสแตนเลสด้วย ไม่ใช่น็อตชุบสีเงินภายในปีแรกจะมีน้ำสนิมไหลเป็นทางลงมาจากทุกหัวน็อต ทั้งที่โครงยังเงาอยู่
2. แนวเชื่อมไม่มีคราบไหม้สีน้ำตาลอมม่วงค้างอยู่ ต้องขัดหรือล้างกรดออกแล้วคราบไหม้จากความร้อนคือจุดที่ฟิล์มป้องกันเสียไป จะเป็นสนิมจุดแรกเสมอ
3. จุดที่โครงจมลงฐานคอนกรีตปูนต้องปาดเอียงหนีออกจากเสา ไม่ขังน้ำรอบโคนน้ำขังที่โคนเสาทำให้เกิดสนิมซอกได้แม้เป็นสแตนเลส 304
4. ผิวงานผิวขัดลายเส้น (hairline) สม่ำเสมอทั้งตัวผิวกระจกเงาจะเห็นรอยขูดขีดทุกรอย ดูเก่าเร็วทั้งที่ยังไม่เสีย
5. ชิ้นส่วนที่ไม่ใช่สแตนเลสแบริ่ง บูช สลักหมุน เบาะนั่ง มือจับ ระบุวัสดุไว้ชัดเจนเจ้าของงานเข้าใจว่าทุกชิ้นเป็นสแตนเลส พอจุดหมุนฝืดหรือเบาะกรอบจะกลายเป็นข้อพิพาท
6. ป้ายระบุรุ่นและเอกสารรับประกันมีป้ายรุ่นติดกับตัวเครื่อง และเอกสารรับประกันระบุขอบเขตชัดเวลาต้องสั่งอะไหล่ในปีถัดไปจะหาไม่เจอว่าเป็นรุ่นอะไร
ข้อ 1 คือข้อที่พลาดบ่อยที่สุด — โครงสแตนเลสกับน็อตเหล็กชุบราคาต่างกันไม่มาก แต่ผลลัพธ์ที่เห็นหลังผ่านฤดูฝนแรกต่างกันมาก ถ้าจะระบุในสเปคให้ระบุแยกเป็นบรรทัดของตัวเอง อย่ารวมไว้ในคำว่า “โครงสร้างสแตนเลส”
โครงสร้างสแตนเลสของเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้ง เทศบาลตำบลกะปาง จังหวัดนครศรีธรรมราช
งานสแตนเลสที่ เทศบาลตำบลกะปาง จ.นครศรีธรรมราช — ดูผลงานชุดนี้

เขียนลง TOR อย่างไรให้ได้สแตนเลสจริง

คำว่า “สแตนเลส” เฉยๆ ใน TOR เปิดช่องให้เสนอเกรดที่ถูกกว่าได้ เพราะเกรดที่ใช้แทนกันบ่อยก็เรียกว่าสแตนเลสเหมือนกันและหน้าตาแทบไม่ต่าง สิ่งที่ปิดช่องได้คือระบุเกรด ขนาด และชิ้นส่วนยึดให้ครบในข้อเดียวกัน

ตัวอย่างข้อความ TOR

“โครงสร้างหลักทำจากท่อสแตนเลสเกรด SUS 304 เส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 2.5 นิ้ว ผู้เสนอราคาต้องแนบเอกสารรับรองวัสดุจากผู้ผลิตวัสดุที่ระบุเกรดชัดเจนประกอบการส่งมอบ

สลักเกลียว แป้นเกลียว และแหวนรองทุกจุดที่สัมผัสภายนอก ต้องเป็นสแตนเลสเกรดเดียวกันหรือเทียบเท่า ไม่อนุญาตให้ใช้เหล็กชุบสังกะสีหรือเหล็กชุบผิว

รอยเชื่อมทุกจุดต้องขัดเก็บผิวและกำจัดคราบออกไซด์จากความร้อนให้หมด ไม่ปรากฏคราบสีน้ำตาลหรือม่วงบริเวณข้างแนวเชื่อม

โครงสร้างยึดกับฐานคอนกรีตตามมาตรฐาน มอก. 107-2561 โดยผิวคอนกรีตรอบโคนเสาต้องปาดลาดหนีออกจากเสา ไม่มีจุดขังน้ำ

ชิ้นส่วนที่ไม่ใช่สแตนเลส เช่น ตลับลูกปืน บูชจุดหมุน เบาะนั่ง และมือจับ ให้ระบุวัสดุและรุ่นไว้ในเอกสารส่งมอบ พร้อมเงื่อนไขการรับประกันของแต่ละชิ้น”

อ่านวิธีเขียน TOR ส่วนอื่นเพิ่มเติมได้ที่ คู่มือเขียน TOR เครื่องออกกำลังกายกลางแจ้ง

สามเรื่องที่มักเข้าใจผิดเรื่องสแตนเลส

เอาแม่เหล็กไปดูด ถ้าไม่ดูดแปลว่าเป็น 304

ใช้ตัดสินไม่ได้ SUS 304 ในสภาพแผ่นเรียบมักไม่ดูดแม่เหล็กก็จริง แต่พอผ่านการดัด ขึ้นรูป หรือรีดเย็น เนื้อวัสดุบางส่วนจะเปลี่ยนโครงสร้างจนดูดแม่เหล็กอ่อนๆ ได้ ขณะเดียวกันเกรดราคาถูกกว่าบางตัวก็ดูดแม่เหล็กอ่อนพอกัน ผลที่ได้จึงก้ำกึ่งจนใช้ตัดสินใจไม่ได้ ทางที่เชื่อถือได้คือขอเอกสารรับรองวัสดุจากผู้ผลิต หรือใช้น้ำยาทดสอบเกรดสแตนเลสหยดทดสอบต่อหน้าคณะกรรมการตรวจรับ

สแตนเลสไม่ต้องดูแลอะไรเลย

โครงไม่ต้องทาสีซ้ำก็จริง แต่จุดหมุนยังเป็นตลับลูกปืนและบูชเหมือนรุ่นเหล็ก ยังต้องอัดจาระบีตามรอบและขันน็อตที่คลายจากการใช้งาน ส่วนตัวโครงเองถ้าอยู่ริมทะเล การล้างคราบเกลือด้วยน้ำจืดปีละสองสามครั้งช่วยยืดอายุผิวได้มาก ไม่ล้างเลยคราบเกลือจะสะสมจนเกิดจุดสนิมผิวได้แม้เป็น 304

สแตนเลสเป็นสนิมไม่ได้

เป็นได้ในสามกรณี คือบริเวณแนวเชื่อมที่ยังมีคราบไหม้ค้าง จุดที่มีน้ำขังหรือมีเศษเหล็กจากการเจียรติดค้างอยู่บนผิว และจุดซอกที่อับอากาศจนฟิล์มป้องกันสร้างตัวใหม่ไม่ได้ ทั้งสามกรณีป้องกันได้ตั้งแต่ขั้นตอนผลิตและติดตั้ง จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมสองข้อแรกในหัวข้อตรวจรับข้างบนถึงสำคัญ

คำถามที่พบบ่อย

ริมทะเลต้องใช้ท่อ 4 นิ้วเสมอหรือไม่

ไม่จำเป็น ขนาดท่อเกี่ยวกับการรับแรงและจำนวนผู้ใช้ ไม่ได้เกี่ยวกับการกันสนิม สิ่งที่ตัดสินเรื่องสนิมคือเกรดวัสดุและงานเก็บผิว ริมทะเลที่คนใช้ไม่หนาแน่น FTS 2.5 นิ้วก็อยู่ได้ยาวถ้าน็อตและแนวเชื่อมทำถูกต้อง

สั่งสแตนเลสแล้วติดตั้งนานกว่ารุ่นเหล็กไหม

ไม่ต่างกัน ขั้นตอนหน้างานเหมือนกันคือเทฐานคอนกรีตแล้วยึดโครง งานขนาด 5–10 ตัวใช้เวลาประมาณ 2–3 ชั่วโมง ขนาด 10–20 ตัวประมาณ 3–4 ชั่วโมง จบภายในวันเดียว

ผสมรุ่นเหล็กกับรุ่นสแตนเลสในลานเดียวกันได้ไหม

ได้ และหลายหน่วยงานทำ โดยใช้สแตนเลสกับสถานีที่คนจับตลอดเวลาหรืออยู่ใกล้แหล่งน้ำ แล้วใช้รุ่นเหล็กกับสถานีที่อยู่ลึกเข้ามา แต่ควรวางให้แยกเป็นโซน ไม่วางสลับตัวเว้นตัว เพราะเมื่อเวลาผ่านไปสองแบบจะดูต่างกันชัดจนลานดูไม่เป็นชุดเดียวกัน

รับประกันครอบคลุมอะไรบ้าง

โครงสร้างและงานติดตั้งรับประกัน 1 ปี ส่วนชิ้นส่วนสิ้นเปลืองที่สึกตามการใช้งาน เช่น บูชจุดหมุนและเบาะ จะระบุเงื่อนไขแยกไว้ในเอกสารส่งมอบ

อยากรู้ว่าพื้นที่ของคุณควรใช้ FTS หรือ SL

เราเป็นโรงงานผู้ผลิตโดยตรง ส่งสเปควัสดุรายรุ่นและใบเสนอราคาแยกรายการให้ภายในวันเดียวกัน พร้อมแนะนำจากสภาพหน้างานจริง