โครงการลานออกกำลังกายที่ถูกตีกลับ ส่วนใหญ่ไม่ได้แพ้ที่ราคาหรือสเปค แต่แพ้ที่เอกสาร หน้านี้คือโครงสร้างเอกสารโครงการ มาตราที่อ้างได้จริง ตัวอย่างข้อความหลักการและเหตุผลที่คัดลอกไปปรับใช้ได้ และตัวชี้วัดที่เก็บข้อมูลได้ด้วยกำลังคนที่หน่วยงานมีอยู่
1. ด่านแรกไม่ใช่ราคา แต่คือ “อยู่ในแผนหรือยัง”
โครงการลานออกกำลังกายที่ถูกตีกลับส่วนใหญ่ ไม่ได้ถูกตีกลับเพราะราคาหรือสเปค แต่ถูกตีกลับตั้งแต่ก่อนถึงขั้นนั้น เพราะยังไม่ปรากฏอยู่ในแผนพัฒนาท้องถิ่น
การจัดทำแผนพัฒนาของ อปท. อยู่ภายใต้ ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการจัดทำแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2548 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561 โครงการที่จะใช้งบประมาณจึงต้องปรากฏในแผนพัฒนาท้องถิ่นก่อน ถ้ายังไม่มี ต้องดำเนินการเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงแผนตามขั้นตอนในระเบียบให้เรียบร้อยก่อน ไม่ใช่เขียนโครงการเสนอตรงเข้าไป
ลำดับที่ควรเดิน
- ตรวจว่าโครงการอยู่ในแผนพัฒนาท้องถิ่นปีงบประมาณนั้นหรือไม่
- ถ้าไม่อยู่ — ดำเนินการเพิ่มเติม/เปลี่ยนแปลงแผนตามระเบียบ
- เขียนเอกสารโครงการให้ครบหัวข้อ (ดูข้อ 3)
- เสนอผู้บริหารท้องถิ่นพิจารณาอนุมัติ
- เข้าสู่กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบพัสดุ
2. อ้างอำนาจหน้าที่ให้ถูกมาตรา
หัวข้อ “หลักการและเหตุผล” ที่มีน้ำหนักคือหัวข้อที่อ้างอิงฐานอำนาจได้ชัด ไม่ใช่เขียนแต่ว่าประชาชนอยากได้ ตารางนี้คือมาตราที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับลานกีฬาและเครื่องออกกำลังกายกลางแจ้ง
| หน่วยงาน | ฐานอำนาจที่อ้างได้ | สาระสำคัญ |
|---|---|---|
| อบต. | พ.ร.บ.สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 มาตรา 68 (4) | “ให้มีและบำรุงสถานที่ประชุม การกีฬา การพักผ่อนหย่อนใจและสวนสาธารณะ” — เป็นกิจการที่ อบต. อาจจัดทำได้ |
| อบต. | พ.ร.บ.ฉบับเดียวกัน มาตรา 67 (6) | “ส่งเสริมการพัฒนาสตรี เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้พิการ” — เป็นหน้าที่ที่ ต้องทำ เหมาะจะอ้างเมื่อโครงการเน้นกลุ่มผู้สูงอายุ |
| อปท. ทุกประเภท | พ.ร.บ.กำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจฯ พ.ศ. 2542 มาตรา 16 (13) และ (14) | “การจัดให้มีและบำรุงรักษาสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ” และ “การส่งเสริมกีฬา” |
| เทศบาล | พ.ร.บ.เทศบาล พ.ศ. 2496 หมวดว่าด้วยหน้าที่ของเทศบาล | มีข้อความเรื่องการจัดให้มีและบำรุงสถานที่กีฬาและพักผ่อนหย่อนใจในทำนองเดียวกัน — ตรวจมาตราที่ตรงกับประเภทเทศบาลของท่าน |
เคล็ดลับที่ใช้ได้ผล: อ้างสองมาตราคู่กัน — มาตราที่ให้อำนาจจัดทำสถานที่กีฬา คู่กับมาตราที่เป็นหน้าที่ต้องทำด้านการพัฒนาผู้สูงอายุ ทำให้โครงการมีน้ำหนักกว่าการอ้างมาตราเดียว
3. โครงสร้างเอกสารโครงการ 10 หัวข้อ
| หัวข้อ | สิ่งที่ต้องมี |
|---|---|
| 1. ชื่อโครงการ | ระบุให้ตรงกับชื่อที่ปรากฏในแผนพัฒนาท้องถิ่น ตัวอักษรตรงกันทุกตัว |
| 2. ความสอดคล้องกับแผน | ระบุยุทธศาสตร์ แผนงาน และหน้าที่ปรากฏในแผนพัฒนาท้องถิ่น |
| 3. หลักการและเหตุผล | สภาพปัญหาจริงในพื้นที่ + ฐานอำนาจตามกฎหมาย (ดูตัวอย่างข้อ 4) |
| 4. วัตถุประสงค์ | ข้อละหนึ่งเรื่อง วัดผลได้ ไม่เขียนรวมกันเป็นย่อหน้ายาว |
| 5. เป้าหมาย | เชิงปริมาณ (จำนวนจุดติดตั้ง จำนวนผู้ได้รับประโยชน์) และเชิงคุณภาพ |
| 6. วิธีดำเนินการ | ขั้นตอนตั้งแต่สำรวจพื้นที่ จัดซื้อจัดจ้าง ติดตั้ง ตรวจรับ จนถึงส่งมอบให้ชุมชนดูแล |
| 7. ระยะเวลา | ระบุเป็นช่วงเดือนในปีงบประมาณ |
| 8. งบประมาณ | ระบุวงเงินตามที่ตั้งไว้ในข้อบัญญัติ/เทศบัญญัติ พร้อมที่มาของราคา |
| 9. ผู้รับผิดชอบ | กอง/ฝ่าย และตำแหน่งผู้รับผิดชอบโดยตรง |
| 10. ตัวชี้วัดและการประเมินผล | วิธีวัดที่ทำได้จริงหลังติดตั้ง (ดูข้อ 5) |
4. ตัวอย่างข้อความ “หลักการและเหตุผล” คัดลอกไปปรับใช้ได้
สองแบบนี้เขียนจากมุมที่ต่างกัน เลือกแบบที่ตรงกับสภาพปัญหาในพื้นที่ของท่าน และแทนที่ข้อความในวงเล็บเหลี่ยมด้วยข้อมูลจริง อย่าส่งทั้งที่ยังมีวงเล็บติดอยู่
แบบที่ 1 — เน้นกลุ่มผู้สูงอายุ
ด้วยปัจจุบันประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ โดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุเกินร้อยละ 20 ของประชากรทั้งประเทศ ในเขตพื้นที่ [ชื่อหน่วยงาน] มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน [ตัวเลข] คน คิดเป็นร้อยละ [ตัวเลข] ของประชากรทั้งหมด ซึ่งส่วนใหญ่มีข้อจำกัดในการเดินทางไปใช้บริการสถานออกกำลังกายนอกพื้นที่
องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป มีกิจกรรมทางกายระดับปานกลางสะสม 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ ร่วมกับกิจกรรมเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้ออย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน และกิจกรรมที่เน้นการทรงตัวอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 วัน เพื่อคงความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวันและลดความเสี่ยงจากการหกล้ม การจัดให้มีอุปกรณ์ออกกำลังกายกลางแจ้งในพื้นที่สาธารณะที่ผู้สูงอายุเดินถึงได้ จึงเป็นมาตรการที่ตอบโจทย์โดยตรงและเปิดให้ประชาชนทุกกลุ่มวัยใช้ร่วมกันได้
ทั้งนี้ อยู่ในอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 มาตรา 67 (6) ซึ่งกำหนดให้ส่งเสริมการพัฒนาสตรี เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้พิการ ประกอบมาตรา 68 (4) ซึ่งให้อำนาจในการจัดให้มีและบำรุงสถานที่กีฬาและการพักผ่อนหย่อนใจ และสอดคล้องกับแผนพัฒนาท้องถิ่น [ชื่อแผนและช่วงปี] ยุทธศาสตร์ที่ [เลข] [ชื่อยุทธศาสตร์]
แบบที่ 2 — เน้นสุขภาพชุมชนและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง
จากข้อมูลการคัดกรองสุขภาพของ [รพ.สต. หรือหน่วยบริการในพื้นที่] ปีงบประมาณ [ปี] พบประชากรในเขต [ชื่อหน่วยงาน] ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จำนวน [ตัวเลข] คน ซึ่งเป็นกลุ่มที่แนวทางการดูแลกำหนดให้ปรับพฤติกรรมด้วยการเพิ่มกิจกรรมทางกายเป็นลำดับแรก แต่ในพื้นที่ยังไม่มีสถานที่ออกกำลังกายสาธารณะที่ใช้ได้ตลอดทั้งวันโดยไม่มีค่าใช้จ่าย
การจัดให้มีลานออกกำลังกายกลางแจ้งในพื้นที่สาธารณะที่มีอยู่เดิม เป็นมาตรการที่ลงทุนครั้งเดียวแล้วประชาชนใช้ได้ต่อเนื่องหลายปีโดยไม่มีค่าใช้จ่ายรายเดือน ไม่ต้องจ้างเจ้าหน้าที่ประจำ และรองรับผู้ใช้ได้ทุกกลุ่มวัยพร้อมกัน ต่างจากการจัดกิจกรรมเป็นครั้งคราวซึ่งสิ้นสุดเมื่อจบกิจกรรม
ทั้งนี้ อยู่ในอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542 มาตรา 16 (13) การจัดให้มีและบำรุงรักษาสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ และ (14) การส่งเสริมกีฬา และสอดคล้องกับแผนพัฒนาท้องถิ่น [ชื่อแผนและช่วงปี] ยุทธศาสตร์ที่ [เลข] [ชื่อยุทธศาสตร์]
5. วัตถุประสงค์และตัวชี้วัดที่ตรวจสอบได้จริง
ตัวชี้วัดแบบ “ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรงขึ้น” เป็นปัญหาตอนประเมินผล เพราะพิสูจน์ไม่ได้ว่าเกิดจากโครงการนี้ ให้เขียนตัวชี้วัดที่เก็บข้อมูลได้ด้วยกำลังคนที่มีอยู่จริง
| เขียนแบบนี้แทน | เก็บข้อมูลอย่างไร |
|---|---|
| มีลานออกกำลังกายที่ใช้งานได้ ครบตามจำนวนจุดที่กำหนด ภายในปีงบประมาณ | เอกสารตรวจรับและภาพถ่ายหน้างาน |
| มีผู้ใช้บริการเฉลี่ยไม่น้อยกว่า [ตัวเลข] คนต่อวัน | สมุดลงชื่อ หรือให้ อสม./ผู้ดูแลลานนับในช่วงเวลาที่กำหนด สัปดาห์ละ 2 วัน |
| ผู้ใช้บริการที่เป็นผู้สูงอายุ ไม่น้อยกว่าร้อยละ [ตัวเลข] ของผู้ใช้ทั้งหมด | แบบสำรวจสั้น ๆ ณ จุดติดตั้ง ปีละ 2 ครั้ง |
| ความพึงพอใจของผู้ใช้บริการไม่น้อยกว่าร้อยละ [ตัวเลข] | แบบประเมินความพึงพอใจตามแบบฟอร์มที่หน่วยงานใช้อยู่ |
| อุปกรณ์อยู่ในสภาพใช้งานได้ครบทุกเครื่อง เมื่อตรวจประจำปี | เช็กลิสต์ตรวจประจำปี (ดูบทความบำรุงรักษา) |
6. ข้อผิดพลาดที่ทำให้โครงการถูกตีกลับ
- ชื่อโครงการไม่ตรงกับในแผน — ต่างกันแค่คำเดียวก็ต้องแก้เอกสารใหม่
- ไม่ระบุความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ — ผู้พิจารณาต้องไปเปิดแผนหาเอง ซึ่งมักจบด้วยการส่งกลับ
- หลักการและเหตุผลไม่มีตัวเลขในพื้นที่จริง — เขียนแต่หลักการทั่วไปโดยไม่มีข้อมูลประชากรหรือผลคัดกรองของตำบลตัวเอง
- วัตถุประสงค์ปนกับวิธีดำเนินการ — “เพื่อจัดซื้อเครื่องออกกำลังกาย” ไม่ใช่วัตถุประสงค์ แต่เป็นวิธีการ
- ไม่ระบุว่าใครดูแลหลังติดตั้ง — ควรระบุให้ชัดว่าจะมอบให้ชุมชน กลุ่ม อสม. หรือกองใดรับผิดชอบการตรวจสภาพ
- ไม่แนบที่มาของราคา — ควรมีใบเสนอราคาพร้อมสเปคแนบประกอบตั้งแต่ขั้นเสนอโครงการ
7. สิ่งที่ควรขอจากผู้ขายตั้งแต่ตอนเขียนโครงการ
ขอสิ่งเหล่านี้ไว้ล่วงหน้า จะทำให้เขียนเอกสารได้ครบในรอบเดียว
- ใบเสนอราคาที่แยกรายการรายเครื่อง ไม่รวมเป็นก้อนเดียว
- สเปควัสดุระบุชนิดท่อ ความหนา วิธีเคลือบผิว และมาตรฐานที่อ้างอิง
- ขนาดกว้าง–ยาว–สูงรายรุ่น สำหรับใช้คำนวณพื้นที่ในแบบ
- ภาพผลงานติดตั้งจริงของหน่วยงานลักษณะเดียวกัน
- เงื่อนไขการรับประกันเป็นลายลักษณ์อักษร
ต้องการขนาดจริงของแต่ละรุ่นเพื่อวางผัง
เราเป็นโรงงานผู้ผลิตโดยตรง ส่งสเปคพร้อมขนาดกว้าง–ยาว–สูงรายรุ่น และใบเสนอราคาแยกรายการให้ภายในวันเดียวกัน